Kwestie prawno-autorskie

Kwestie prawno-autorskie

Otwarty Dostęp („Open Access”) to swobodny dostęp do publikacji naukowych zamieszczonych w Internecie bez barier finansowych i ograniczeń technicznych, który pozwala każdemu czytać, pobierać, kopiować, rozpowszechniać, drukować, przeszukiwać, zamieszczać odnośniki do pełnych wersji tekstów, oraz używać w dowolnym innym, zgodnym z prawem celu. Autorzy publikacji zachowują prawo do uznania autorstwa
i właściwego cytowania.

Podział

Ze względu na prawo autorskie i ponowne wykorzystanie tekstu, możemy podzielić otwarty dostęp na:
• „Otwarty dostęp gratis” („Gratis Open Access”) polega na udostępnieniu pracy za darmo zgodnie z przepisami o dozwolonym użytku (np. można utwór cytować, ale nie można tworzyć i rozpowszechniać utworów zależnych). „Otwarty dostęp gratis” jest realizowany poprzez umieszczenie utworu w pełnym tekście na stronie internetowej
(np. strona czasopisma naukowego, repozytorium naukowe). Informacje o otwartych repozytoriach można znaleźć w serwisach “Directory of Open Access Repositories” (OpenDOAR) oraz “Registry of Open Access Repositorie” (ROAR).
• „Otwarty dostęp Libre” („Libre Open Access”) stanowi darmowy dostęp do treści
z prawami do ich ponownego wykorzystania. Funkcjonuje dzięki wykorzystaniu licencji „Creative Commons” (CC), np. można utwór cytować oraz tworzyć i rozpowszechniać utwory zależne, jeśli jest to zgodne z użytą licencją CC. Aby zrealizować założenia „Otwartego dostępu Libre”, należy wskazać jedną z dwóch wolnych licencji CC: licencję CC-BY albo CC-BY-SA (pozostałe licencje CC nie są wolne, zapewniają jedynie otwarty dostęp gratis).
Ze względu na sposób udostępniania publikacji wyróżniamy dwie drogi otwartego dostępu:
• „Droga zielona” – pozwala na udostępnianie autorom prac w ogólnodostępnych repozytoriach instytucjonalnych lub dziedzinowych. Autorzy mogą udostępniać zarówno postprinty (teksty zrecenzowane) lub preprinty (teksty przed recenzją) oraz wersje finalne opublikowane w czasopiśmie (za zgodą wydawcy). W repozytoriach stosowana jest licencja niewyłączna lub licencje „Creative Commons”. Licencja niewyłączna daje autorowi swobodę, gdy chce on przekazać swoją pracę innemu podmiotowi. Ideą licencji „Creative Commons” jest zastrzeganie tylko niektórych praw i przez to umożliwienie autorowi bardziej elastycznego zakresu ochrony dzieła.
• „Złota droga” – polega na publikowaniu w recenzowanych czasopismach wydawanych zgodnie z wymaganiami otwartego dostępu. Niektóre czasopisma stosują hybrydowy model, w którym pojedyncze artykuły, których autorzy wniosą opłatę, zostają opublikowane w otwartym dostępie. Portale „SHERPA/RoMEO” oraz „Directory of Open Access Journals” umożliwiają zapoznanie się z polityką wydawców konkretnych tytułów czasopism odnośnie zakresu praw autora.



image_print

Formularz kontaktowy

Masz pytanie? Napisz do nas!

 
Kwestie prawno-autorskie